A woman of taste

.
Er bestaat in het Nederlands geen geldende omschrijving voor het Engelse begrip ‘man of taste’. Al sinds de 18de eeuw verwijst die term naar mensen die niet lukraak achter elke nieuwe vlag aanlopen maar zich beroepen op een ‘verfijnde persoonlijke smaak’. Dat waren toen overwegend mannen uiteraard. Vrouwen hadden toen nog niet alleen geen verstand, maar vanzelfsprekend ook geen ‘smaak’. Dat de Nederlandse taal geen woord of term heeft voor de ‘man of taste’ hoeft uiteraard niet te verwonderen. Er valt sinds de 18de eeuw niets smaaksvols meer te zien, te horen of te ruiken in de Lage Landen. Hoe zouden mensen alhier dan een smaak hebben kunnen ontwikkelen die verder gaat dan de vaardigheid van onze tong- en verhemeltepapillen om gevoelig te zijn voor het zoutgehalte van gekookte patatten.
.

The Man of Taste - Spotprent van William Hoggarth, 1822

.
Het is zelfs niet bepaald gemakkelijk om de beroemde Jagger/Richards zin ‘I’m a man of wealth and taste’ uit de controversiële Rolling Stones’ song ‘Sympathy for the Devil’ in het Nederlands te vertalen. Een song die uiteraard altijd één van mijn grootste favorieten geweest is, al van vóór het Altamont-drama van 1969.
.
.

.
Maar doorheen de 20ste eeuw is in de Angelsaksische wereld de term “Man of Taste” geleidelijk in onbruik geraakt, als onderdeel van een wereldwijde kapitalistische commercialisering van de kunst, vooral na WO II. In het Verenigd Koninkrijk waar de rijke adel tot de meest beschermde diersoort blijft behoren en waar de sociale ongelijkheden niet alleen qua inkomen maar ook qua ‘mentaliteit’ en life style door iedereen, zowel daders als slachtoffers, zorgvuldig worden gekoesterd, was de ‘Man of Taste’ uiteraard een aristocratische manier om zich te verheffen boven ‘the peasants’, ‘the working class’ en andere vulgaire categorieën. Maar de ‘Man of Taste’ kon zich met zijn ‘good taste’ ook afzetten tegen nouveaux riches die met hun kapitalistische bedoeningen wel veel poen wisten te pakken, maar verder qua beschaafdheid nauwelijks boven een bosaap uitstegen. Iedereen kent deze ‘Man of Taste’ in de vorm van de dandy van de 19de eeuw. Dandies (Nederlands: dandy’s): mensen die leefden van de erfenissen van hun aristocratische ouders en familieden en die zich dus niet in het kapitalistisch circuit moesten storten om rijk te zijn en het ook inspanningsloos te blijven. Ze hadden evenzeer een Nietzscheaanse hekel aan de oprukkende ‘bourgeois’, die alleen aan geld en winst dachten, als aan ‘democraten’ en ‘socialisten’. We denken daarbij uiteraard spontaan aan beroemdheden zoals Charles Baudelaire en Oscar Wilde (die al in het latere tijdperk van de 1890 leefde toen niemand nog naast het socialisme – dat toen al in vele zelfs tegenstrijdige varianten circuleerde – heen kon kijken, zoals Baudelaire dat wel nog kon). Baudelaire’s dandyisme beleefde een hoogtepunt van genot tijdens zijn verblijf in het burgerlijke België en in het bijzonder het Bruxelles/Brussel van de jaren 1860. In dat België kon je elk moment van de dag je eigenwaardegevoel als ‘Man of Taste’ aanscherpen: er viel in Bruxelles en haar brede omgeving die per trein kon bezocht worden, niets smaaksvols te vinden, noch bij mensen noch bij dingen.
.

Ik denk uiteraard meteen aan zijn onovertroffen aforisme: "Il n'y a en Belgique que deux partis politiques: les catholiques et les ivrognes"

.
Exit Baudelaire. Waar was ik met mijn gedachten? Ach, ja. Dat de ‘Man of Taste’ als een sociaal type doorheen de 20ste eeuw van het toneel verdween. Met ‘taste’ en goede smaak valt al enkele decennia geen hogere maatschappelijke status meer te rapen. Het doet er nu niet meer toe of je smaak hebt of niet, als je maar geld hebt, van welke helderheid ook (zwart en wit zijn geen kleuren, maar helderheden). En kunstenaars brengen hun waar alleen nog ‘op de markt’ als ze zeker zijn dat de rommel goed zal verkopen. Zoals uitgevers alleen nog boeken uitgeven waarvan de kans min of meer reëel is dat het een hebbeding kan worden: kookboeken dus (voorlopig toch nog) en porno- of excrementale literatuur. En schrijvers beperken zich uiteraard tot het schrijven van dergelijke ruilwaarden. De kans dat een kunstenaar of schrijver pas postuum van roem en eer zal kunnen genieten, is nihil geworden: zijn/haar schilderijtjes zullen nooit tentoongesteld zijn geweest en zullen nooit in galerijen hebben gehangen. De boeken van dit genre van de onsterfelijkheid zullen nooit uitgegeven zijn geweest. En dergelijk werk (schilderijtjes in stoffige kelders, door ongedierte aangetaste manuscripten, …) wordt bij het onopgemerkt heengaan van deze lieden, die na hun dood best verdienen beroemd te worden, door de nabestaanden samen met hun eetservies en hun oude kranten naar het containerpark en de verbrandingsoven gebracht. Een karwei dat die nabestaanden als een bijzonder onaangename en tijdrovende bezigheid beschouwen.

Kunstenaars en kunstliefhebbers vormen tegenwoordig dan ook de meest smaakloze en vulgaire bevolkingscategorie. Ze haasten zich zonder onderscheid naar elke tentoonstelling of boekpresentatie die hen op Canvas-tv, Radio Klara en in ‘kwaliteits’kranten wordt aangepraat. In de overtuiging dat als ze ‘erbij waren’ dit te danken geweest is aan hun verfijnde smaak, aan hun ‘taste’. Ik moet hierbij meteen denken aan een aforisme van Walter Benjamin (‘Einbahnstraβe’, 1928): ”Aan het gezicht van mensen die een tentoonstelling bezoeken, zie je hun teleurstelling dat er alleen maar schilderijen aan de muren hangen.” Ach, die kunstliefhebbers en art freaks. Hun zus of dochter die wat keramiekvazen bakt die al 100.000 keren eerder gebakken werden, lauweren ze als was ze een verrezen Camille Claudel.

Wie een verfijnde smaak heeft, de ‘Man of Taste’ dus, mijdt expo’s, tentoonstellingen, kunstbiënnales, boekenbeurzen, festivals in Cannes en de rest van de santeboetiek als de pest. Kunstenaars en hun managers, schrijvers en hun uitgevers: hij weigert ze de hand te schudden.

Een vreemde ervaring was het dan ook dat ik deze middag bij toeval (ik heb geen doel meer in mijn leven en geen oorzaak die me drijft: dus alles wat me overkomt is toevallig) de ontmoeting met een ‘Man of Taste’ passief moest ondergaan. Nu, het was een ‘Woman of Taste’. Logisch: want alles van waarde is tegenwoordig vrouwelijk. Een pak mannelijke en onzijdige zelfstandige naamwoorden hebben bij Van Dale reeds een verzoek ingediend om van geslacht te mogen veranderen (PIP-implantaten nemen ze er zelfs bij).

Ja, een vreemde ervaring. Haar blik hoorde thuis op het brede spectrum gaande van hoop tot wanhoop, maar ik kon haar op dat spectrum niet precies plaatsen. Aan het éne uiteinde, aan het andere of ergens middenin: ik had het gevoel dat ik er steeds mijlenver naast zat. Wat zeg je tegen zo’n ‘Woman of Taste’?

“U zal wel van katten houden.”
“Natuurlijk. Ik heb twee katten, twee ordinaire straatkatten.”

De liefde en de voorkeur voor het ordinaire:
zou dit niet bij uitstek de uiting zijn van ‘goede smaak’?
.
.
.
.
[Eric Rosseel - 5 feb. 2012, 22:40]

About these ads